Z prac Rady Nadzorczej PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.
Opublikowane według Henryk Sikora · 26 Październik 2022
Działając na podstawie § 8 ust. 1 Regulaminu Rady Nadzorczej PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., październikowe posiedzenie Rady Nadzorczej PLK odbyło się w siedzibie Spółki 26 października 2022 r.Obrady rozpoczęły sprawy proceduralne, przyjęcie porządku obrad oraz protokołu z posiedzenia Rady, które odbyło się 28 września 2022 r.
Realizacja planu inwestycyjnego
Rada Nadzorcza kolejny raz zajmowała się rozpatrzeniem informacji Zarządu, w sprawie realizowanych rocznych i wieloletnich planów działalności, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji inwestycji i programów inwestycyjnych, których realizacja wynika z uchwał Rady Ministrów.
Krajowy Program Kolejowy do 2023 roku (KPK) jest programem wieloletnim, obejmującym inwestycje na liniach kolejowych, które dofinansowane są przez Ministerstwo Infrastruktury.
Jego łączna wartość wynosi 76,7 mld zł.
Rada zwróciła szczególną uwagę na inwestycje, których ryzyko opóźnienia może spowodować utratę planowanych środków finansowych z funduszy UE. Największe niewykonanie robót występuje m.in. na inwestycjach: GSM-R, porty Szczecin i Świnoujście, E59 Poznań-Szczecin Dąbie, E75 Czyżew-Białystok, Szczecińska Kolej Metropolitalna, tunel w Łodzi, E20 Sochaczew-Swarzędz, linie kolejowe 38 Ełk-Giżycko, Waliszew-Zegrze, 182 Tarnowskie Góry-Zawiercie, 25 Skarżysko Kamienna-Sandomierz.
Utrudnienia w realizacji inwestycji są bardzo złożone. Do przyczyn opóźnień należą m.in.: realizacja dodatkowych zakresów robót i dokumentacji do nich, brak decyzji administracyjnych, wydłużony czas odbiorów, braki oraz wady w przedmiocie zamówienia, problemy z łańcuchami dostaw oraz problemy kadrowe u podwykonawców (wojna na Ukrainie), utrata płynności finansowej wykonawcy.
Rada stale monitoruje sytuację w obszarze realizacji inwestycji. Jednocześnie wyraziła swoje zaniepokojenie zagrożeniem niewykonania planu inwestycyjnego na rok 2022.
Decyzje UE o KPO uderzają w kolej
Dyskutowano także na temat skutków dla PLK, spółek zależnych i kontrahentów zewnętrznych braku uruchomienia należnych Polsce środków finansowych z Krajowego Programu Odbudowy (KPO) przez Komisję Europejską.
Spowodowało to już 1,5 roczne opóźnienia w realizacji planów inwestycyjnych, unieważnienie wielu przetargów co przy wzrastającej inflacji i wzroście cen wykonawstwa robót przynosi wymierne straty dla PLK. Dodatkowym problemem oprócz wzrostu kosztów robót i materiałów jest ich dostępność, która jest coraz bardziej ograniczona.
W całej sprawie występują także coraz wyższe koszty utraconych możliwości, które ponosi cała grupa PLK (m. in. zmniejszenie efektywnego czasu pracy zakupionych za miliony zł. maszyn do robót torowych przy jednoczesnym ponoszeniu z tego tytułu wielkich kosztów amortyzacji).
Brak środków z KPO i z konieczność wstrzymanie niektórych przetargów na roboty modernizacyjne może mieć także negatywne skutki na zatrudnienie w Centrum Realizacji Inwestycji w zespołach projektowych, które w najbliższych kilkunastu miesiącach zakończą realizację bieżących modernizacji.
Sytuacja finansowa
Rada prowadzi stały monitoring wyników ekonomiczno-finansowych PLK. Zarząd przedstawił i omówił wyniki za okres styczeń-wrzesień 2022 r. Wynika z nich, że są one korzystniejsze niż planowano. Jest to spowodowane przede wszystkim uzyskaniem wyższych przychodów z udostępniania linii kolejowych, z tytułu dzierżawy i reklamy, ze sprzedaży złomu (wyższe ceny uzyskiwane na aukcjach i większa ilość sprzedanego złomu) oraz wyższych środków publicznych, które PLK otrzymała.
Wyższe przychody z udostępniania linii kolejowych (ok. 104% planu) wynikają z większej pracy eksploatacyjnej, zrealizowanej przez przewoźników towarowych i pasażerskich. Szczególnie jest to widoczne w ruchu towarowym (ponad 108% do planu). W tym obszarze dotyczy to PKP Cargo S.A. oraz przewoźników prywatnych (ok. 112%).
Niestety w udziale kosztów operacyjnych coraz większy wpływ ma wzrost cen materiałów i energii elektrycznej. W mniejszych kosztach pojawia się m.in. medycyna pracy, gdyż w minionych miesiącach nadal występowały zmniejszone ilości wykonywanych badań okresowych (następstwo Covid w I kwartale). Zaległości w badaniach trzeba będzie w najbliższej przyszłości uzupełnić co wygeneruje z tego tytułu wyższe koszty.
Spółki zależne
Spółki zależne tworzące Grupę Kapitałową PLK (Dolkom Wrocław, PPM-T Gdańsk, PNUIK Kraków, DOM Poznań) były przedmiotem informacji Zarządu rozpatrywanej przez Radę.
W okresie pierwszych ośmiu miesięcy br. wyniki finansowe dwóch spółek były lepsze niż wynikało to z planów. Przychody spółek są uzyskiwane przede wszystkim z robót inwestycyjnych i utrzymaniowych. Po rozliczeniu IV kwartału w sposób istotny poprawią się wyniki finansowe spółek (rozliczanie robót za zwiększone wykonawstwo, płatności faktur za wykonane roboty, itp.).
W prowadzonych analizach ważne są także wartości kontraktów, głównie inwestycyjnych na realizację robót w następnych kilkunastu miesiącach (tzw. portfel zamówień).
Warto także przypomnieć o zadaniach spółek związanych z właściwym i terminowym wykorzystaniem środków finansowych, pochodzących z ich dokapitalizowania (środki budżetowe przekazane przez Ministerstwo Infrastruktury do PLK, a następnie do czterech spółek na zakup maszyn do robót torowych np. podbijarki, pociągów sieciowych, palownic i budowy bądź rozbudowy hal do prowadzenia robót utrzymaniowo-naprawczych maszyn).
Przy analizie kosztów warto zwrócić uwagę na jeden z elementów jakim są podróże służbowe, które we wszystkich czterech spółkach wzrosły. Jest to spowodowane m.in. zmianą rozporządzenia i wzrostem stawki diety (od lipca br.) oraz większą ilością podróży.
Grunty pod liniami kolejowymi
Pomimo upływu ponad dwudziestu lat od uchwalenia Ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP, żaden rząd i żaden minister właściwy do spraw transportu nie doprowadził do uporządkowania spraw własności gruntów pod liniami kolejowymi oraz składników infrastruktury kolejowej.
Wydawało by się, że ta oczywista zależność (tor umiejscowiony jest na gruncie) powinna byś już dawno uregulowana. Wspomniana wyżej ustawa wskazuje na rozwiązanie tego problemu w formie aportu gruntów zarządzanych przez PKP S.A. do zarządcy infrastruktury kolejowej jakim jest PLK. Jednak dotychczas z różnych przyczyn tego nie zrobiono (m.in. ustawa przed jej nowelizacją nie zwalniała transakcji ze skutków podatkowych).
Dopiero ten rząd poprzez nowelizację ustawy (Sejm uchwalił Ustawę o komercjalizacji i restrukturyzacji PKP 09.06.2022 r.) wprowadził zmiany dotyczące wnoszenia przez PKP S.A do PLK składników majątku (m.in. działki pod liniami kolejowymi i elementy infrastruktury, użytkowane przez PLK) w formie aportu oraz zakres regulowania należności podatkowych przez PKP S.A. (w latach 2022-2026) poprzez zapłatę podatku, w drodze przeniesienia na rzecz Skarbu Państwa, własności akcji PLK.
Obecnie trwają przygotowania do ostatecznego określenia działek i składników infrastruktury (m.in. znaczna część z umowy D50), ich przygotowania i właściwa procedura wyceny. Pozostaje mieć nadzieję, że wszystkie osoby odpowiedzialne i zaangażowane w realizację tego projektu (ZCP) mają świadomość upływającego czasu (umowę pomiędzy PKP S.A. a PLK w sprawie aportowania ZCP podpisano w 2017 r., a ostatnia nowelizacja ustawy daje narzędzia) i konieczności jego zakończenia do końca sierpnia 2023 r. To jest odpowiedzialność za wykonanie zadania, ale także odpowiedzialność polityczna.
Współpraca z Centralnym Portem Komunikacyjnym Sp. z o.o.
Zgodnie z dyspozycją Rady, Zarząd przedstawił informacje w sprawie współpracy Spółki z Centralnym Portem Komunikacyjnym Sp. z o.o. (CPK) w zakresie komponentu kolejowego. CPK ma zajmować się m.in. budową nowych linii kolejowych i modernizacją istniejących, które z różnych części Polski, w maksymalnie krótkim czasie, umożliwią sprawny dojazd do projektowanego lotniska.
Nowy port lotniczy w centralnej Polsce będzie częścią Centralnego Portu Komunikacyjnego – węzła transportu intermodalnego łączącego transport lotniczy, kolejowy i drogowy. Lokalizacja węzła Centralnego Portu Komunikacyjnego znajduje się w gminie Baranów, w odległości około 37 km od centrum Warszawy.
Aby projekt mógł być sprawnie realizowany współpraca obydwu spółek jest niezbędna. Obecnie trwają liczne spotkania, na których omawiany jest bieżący zakres współpracy, prowadzone są prace mające na celu zawarcie tzw. „porozumień wykonawczych” oraz współpraca w ramach tzw. „grup roboczych”. Ich głównym celem jest określenie zakresu koniecznych inwestycji, w obrębie „punktów styku”, pomiędzy istniejącą a planowaną infrastrukturą. „Punkty styku” występują także przy planach budowy linii kolejowych, które mają powstać w ramach programu Kolej plus (np. Łomża-Białystok).
Inne tematy
Rada zajmowała się również m.in. następującymi sprawami: przyjęcie informacji z działalności Rady Nadzorczej PLK za trzeci kwartał br., rozpatrzeniem comiesięcznej informacji Zarządu ws. realizacji projektu „Budowa infrastruktury systemu ERTMS/GSM-R na liniach kolejowych PLK, informacją Zarządu ws. umów o dużej wartości, realizacją zamknięć torowych podczas prowadzenia prac inwestycyjnych w trzecim kwartale br., gospodarką materiałową (przychody ze sprzedaży materiałów odzyskanych w trakcie robót inwestycyjnych), funkcjonowaniem informatyki (przygotowanie planu na utrzymanie i rozwój IT w 2023 r.), sytuacją w ZLK Sosnowiec oraz przeglądem uchwał przyjętych przez Zarząd PLK (od ostatniego posiedzenia Rady).